Moderne voertuigen geven je tot in detail aan welke problemen ze hebben. Maar je hebt de juiste ‘hulpmiddelen’ oftewel OBD (onboard diagnostics) nodig om ze te begrijpen en te interpreteren.
Preventie:
Hopelijk zijn we het er allemaal over eens: doe doe-het-zelf-klusjes aan je auto alleen als je weet wat je doet. Als je twijfelt, kun je je auto het beste door een specialist laten controleren en diagnosticeren. Afhankelijk van de gebruikte software kunnen regelunits opnieuw geprogrammeerd worden, maar als dit niet correct gebeurt, kan het systeem niet goed functioneren en kan de auto onbruikbaar worden.
Vroeger was alles mechanisch
Als onze ouders en grootouders het over problemen met hun auto’s hebben, noemen ze meestal roest, mechanische mankementen, verstopte carburateurs of kapotte schakels. Met andere woorden, schade die je kunt voelen, zien of horen. Met een ietwat nostalgische blik beginnen sommigen dan lyrisch te doen, want “tegenwoordig” is alles van plastic en zitten nieuwere auto’s vol elektronica die je bijna niet meer zelf kunt repareren.
Dat is niet helemaal waar. Onze constante zoektocht naar veiligheid en comfort heeft het ontwerp van motorvoertuigen de afgelopen 50 jaar aanzienlijk veranderd. Steeds meer nieuwe rijhulpsystemen grijpen in bij wat oorspronkelijk door de mens werd bestuurd, steeds complexere comfortsystemen maken de reis zo aangenaam mogelijk en talloze sensoren bewaken de processen in de motor om een zo schoon en efficiënt mogelijke verbranding te garanderen. Als we dit alles zouden afwijzen, zouden we nog steeds op een open koets zitten, een paard aansporend dat met een zweep aan de voorkant vastgebonden is.
OBD en OBD2 – weet waar ze voor staan
Het kan behoorlijk verwarrend zijn wanneer er plotseling een waarschuwingslampje gaat branden of een piepje klinkt, wat wijst op een afwijking van de normale werking. Dit verborgen systeem, waar veel automobilisten niet mee bekend zijn, is echter vrij eenvoudig te gebruiken. Deze moderne “iPhones op wielen”, zoals liefhebbers van klassieke auto’s nieuwe voertuigen soms minachtend noemen, registreren en bewaren alles in een OBD-systeem (On-Board Diagnostics) dat we voorheen (soms te laat) met onze ogen en oren moesten waarnemen. En ze delen deze informatie graag met u, zodat u defecte onderdelen kunt opsporen, repareren of vervangen.
Wat hebben we nodig voor het werk?
Om de gegevens van uw voertuig uit te lezen, moeten we eerst het type interface bepalen en vervolgens de connector zelf lokaliseren. Moderne voertuigen vanaf ongeveer 2002 hebben meestal een OBD2-interface. Deze interface gebruikt een 16-pins connector om gestandaardiseerde voertuiggegevens te verzenden, die ofwel opgeslagen zijn ofwel in realtime worden geleverd, ongeacht het merk. De connector bevindt zich doorgaans in de voetenruimte van de bestuurder, verborgen onder de stuurkolom. U hebt ook een diagnoseapparaat met geschikte software nodig. Afhankelijk van uw voertuig kunt u het beste in de community navragen wat het beste werkt. Over het algemeen geldt dat duurdere systemen meer gegevens kunnen uitlezen dan goedkopere. Ik heb een oudere Windows 10-laptop met diagnosesoftware en een OBD2-naar-USB-adapter; de hele set kostte minder dan € 300 en werkt perfect.
De auto vertelt me iets
Nadat de software is gestart en het diagnoseapparaat is aangesloten, moet het contact van de auto worden ingeschakeld, zodat de regelunits en alle regelcomponenten toegankelijk zijn en gegevens kunnen leveren. Afhankelijk van de gebruikte software kan nu een volledige controle van alle relevante systemen worden uitgevoerd, wat gemakkelijk 10 minuten kan duren (tenminste bij mijn Phaeton, die nogal wat regelunits en parameters heeft om uit te lezen).
De scan leest zowel het foutgeheugen, waarin ook oudere elektrische storingen als codes zijn opgeslagen, als de momenteel actieve sensoren. De software wijst de codes duidelijk toe aan de afzonderlijke componenten en probeert de storing te beschrijven. Alle betrokken componenten worden vermeld en hun onderdeelnummers worden toegewezen, zodat nieuwe onderdelen direct besteld kunnen worden.
Een foutcode is uiteraard geen volledige diagnose, maar slechts een waarde die afwijkt van de werkelijke waarde en een elektrisch of mechanisch probleem verder lokaliseert. Als het rapport bijvoorbeeld aangeeft: “Achterlichten – Onderbreking/kortsluiting naar aarde, statische elektriciteit”, ga ik naar de achterkant van het voertuig en zoek ik naar de storing, die gemakkelijk te vinden zou moeten zijn in een van de achterlichten.
Niet alle fouten worden gedetecteerd
OBD detecteert voornamelijk elektrische storingen of storingen die verband houden met de uitstoot. Een versleten stuurstang of een beschadigd wiellager kan niet via sensoren worden gedetecteerd; in deze gevallen zijn de kennis en vaardigheden van een monteur nog steeds nodig tijdens inspecties. Als een voertuig jarenlang niet is gescand, kan er een aanzienlijke hoeveelheid foutcodes ophopen. Niet alle storingen zijn merkbaar tijdens het rijden. Een defect achterlicht of een vastzittende recirculatieklep is bijvoorbeeld niet direct zichtbaar. Sommige storingen treden slechts sporadisch op en komen, eenmaal verholpen, nooit meer terug. Andere zijn permanent en vereisen handmatige interventie.
Het uitlezen van OBD2 is niet noodzakelijk, maar wel mogelijk
En waarom zou je je in dit onderwerp verdiepen? Natuurlijk hoef je dat niet; elke garage kan het foutgeheugen wissen en een rapport maken voor ongeveer €50. Maar iedereen die af en toe zelf aan zijn auto sleutelt en de interne werking van de elektronica wil begrijpen, heeft onvermijdelijk diagnosesoftware nodig. Tijden veranderen, en gereedschap ook – het wordt steeds moderner. En OBD2 is geen hogere wiskunde, zeker niet als we het in de eerste plaats gebruiken om storingen en problemen op te sporen.
Nazorg
Perfectionisten verhelpen alle fouten in hun diagnoselogboek en bestellen de bijbehorende vervangingsonderdelen. In mijn geval zijn er nog een paar kleine dingetjes over: een defecte subwoofer achterin, een recirculatieklep die maar gedeeltelijk werkt en een standkachel die af en toe uitvalt. De tijd zal het leren, en ze zullen gerepareerd worden. Alleen al het wissen van alle foutmeldingen voelt goed; de auto rijdt nu al veel soepeler. Waarom zou je niet eens de diepte in duiken van het diagnosesysteem van je auto? Je weet immers al waar je de defecte onderdelen kunt krijgen.
Goede reis!
Autor: Jens Tanz – Sandmann
