Op en neer en steeds weer opnieuw. Elke normale viertaktmotor heeft minimaal één inlaat- en één uitlaatklep per cilinder. Afhankelijk van het motorontwerp en de klepaansturing passen ze zichzelf aan, maar er zijn toch (of weer) motoren waar je af en toe bij moet komen. Als de uitlaatkleppen rammelen, is de klepspeling te groot. Het is eigenlijk gevaarlijker als het niet rammelt. Als de klepspeling te klein is, kunnen ze verbranden en tot motorschade leiden. Vandaag stellen we het spel perfect in voor een tuimelaar V6.
Voorzorg:
Hopelijk zijn we het eens: Je moet alleen zelf reparaties aan de auto uitvoeren als je weet wat je doet. Als je twijfelt, laat je voertuig dan onderhouden en repareren door een gespecialiseerde werkplaats. Het afstellen van inlaat- en uitlaatklep is eigenlijk heel eenvoudig als je een paar basisprincipes volgt. Alleen als je dit helemaal verkeerd doet zal de motor ofwel niet starten, erg stroef lopen of de kleppen en cilinderkoppen beschadigen. Zorg er dus voor dat u de juiste gegevens voor uw voertuig krijgt.
Inlaat? Uitlaat?
Kleppen in de cilinderkop laten het brandstof-luchtmengsel binnen voor verbranding en laten de verbrande uitlaatgassen ontsnappen. Daartussen zijn ze gesloten zodat compressie kan optreden. Er is minstens één inlaat- en één uitlaatklep, soms twee inlaatkleppen en één uitlaatklep, en tegenwoordig meestal twee inlaat- en uitlaatkleppen. Hoe meer kleppen, hoe meer er in en uit gaat en hoe meer vermogen de motor kan krijgen. Wanneer de kleppen open en dicht gaan hangt af van de positie van de zuigers in de motor. Daarom zijn een of meer nokkenassen (klepaandrijving) mechanisch verbonden met de krukas (zuigers). Dit gebeurt via een tandriem, een distributiekettingof rechte tandwielen, maar dat is een ander verhaal.
Omdat de mechanische belasting van de kleppen hoog is, vooral bij hoge snelheden, en ze blijven uitzetten en samentrekken door de hitte, raken ze na verloop van tijd verkeerd uitgelijnd. Als hydraulische klepstoters zijn geïnstalleerd, corrigeren deze automatisch de klepspeling. Deze techniek wordt nu weer losgelaten. Bakstoters (zoals in de Audi vijfcilinder) worden met harde, stijve platen, zogenaamde shims, op de juiste waarden afgesteld. Tuimelaarmotoren zoals deze V6 hebben eenvoudige schroefdraad en schroeven op de tuimelaars.
Wat hebben we nodig voor het werk?
In ons geval hebben we een bougiesleutel nodig, een steeksleutel maat 10 voor de kleppendekselbouten, een steeksleutel maat 17 om de krukas te draaien, een ringsleutel maat 11 of een dop en een voelermaat. Dus normaal gereedschap plus een voelermaat, die kun je in elke accessoire winkel krijgen. Ook de kleppendekselpakking(en) dien je vooraf aan te schaffen, deze dienen vervangen te worden. Anders lekt er later olie uit de kleppendeksels.
Open hart operatie
Bij het controleren van de klepspeling moet de motor koud zijn. De zes bougies zijn er snel uit, dat doen we voor de werkzaamheden omdat de motor nu veel makkelijker op zijn krukas kan draaien. We moeten dit meerdere keren doen tijdens het aanpassingswerk. Professionals halen ook de versnellingsbak eruit, anders rol je je auto stilaan door de gang. Bij deze V6 zit de grote luchtfilterbak nog in de weg en is ook in twee minuten te verwijderen. Het kleppendeksel of de klepdeksels kunnen voorzichtig verwijderd worden na het verwijderen van de kleine schroefjes, de keerringen gaan in de prullenbak.
Bovenste dode punt en overlapping
In de Ford V6 zijn de cilinders versprongen en vuren ze achtereenvolgens van voren naar achteren af. Gewoon links rechts links… Amerikaanse V8’s ontsteken heel anders, daarom trillen ze altijd zo. Nu draaien we de krukas langzaam rond met de ringsleutel. Wanneer de inlaat- en uitlaatkleppen op de eerste cilinder in tegengestelde richting openen en sluiten, wordt dit “overlapping” genoemd. Nu kan ik de afstand van de in- en uitlaat tot de tuimelaar vier cilinders verder (d.w.z. op de 5e cilinder) in het bovenste dode punt meten met de voelermaat.
De voelermaat wordt met het juiste mes tussen de tuimelaar en de klep geschoven. Dit moet kunnen zonder smakken en zonder geweld. De dunne opening bij de inlaat moet ongeveer 0,40 mm zijn en bij de uitlaat ongeveer 0,35 mm breed, d.w.z. neem de gelijknamige voelermaat. Als het er niet tussen past, moet de schroef in kleine stappen verder worden gedraaid. Als er te veel ruimte is, gebruik dan de schroef om hem kleiner te maken. Neem liever iets te veel speling, te strak is niet gezond.
Zes keer dubbel meten, alstublieft
We blijven draaien. Als de 2e overlapt, valt de 6e weg, enzovoort. Een foto illustreert dit goed. Sterker nog, de klepspeling in cilinder nummer 5 bleek veel te krap, er was vrijwel geen compressie meer over. Op de lange termijn hadden de kleppen kunnen verbranden en eraf kunnen scheuren. Als je eenmaal in de flow bent, duurt de hele installatie in dit geval minder dan 30 minuten. Zijn er meer cilinders of kleppen, navenant langer. Mijn maatje Timur ziet er tevreden uit, alle klepveren baden in olie en zien er gezond uit.
Zet alles weer in elkaar
Als iedereen tevreden is, worden de kleppendeksels met verse pakkingen weer op de cilinderkoppen gezet en met het juiste aanhaalmoment vastgedraaid. In onze V6 zitten in totaal 14 schroeven, gelieve er geen te vergeten Steek 
alle bougies er weer in, leg de ontstekingskabels op de juiste manier, plaats het luchtfilter erop en trek de geknikte ringsleutel weer van de krukas en leg deze aan de kant. Dat … is heel gemakkelijk te vergeten en kan slecht aflopen bij het starten (laten we het er maar niet over hebben). Wel? Klaar? Dan kunnen we proberen nu te beginnen.
Nazorg
De auto start en loopt soepel met een iets hoger stationair toerental (vanwege de automatische start). Geen geratel, geen schudden, ook al is de Keulse V6 een quasi antiek relikwie, hij draait soepel en heeft een geweldig loopgeluid. Zo is klussen leuk en hebben we het bier na het werk vandaag meer dan verdiend. Altijd een goede reis.
________________________________________________________________________
Auteur: Jens Tanz – Sandmann
________________________________________________________________________
